پیغام خطا

Notice: Undefined offset: 1 در counter_get_browser() (خط 70 از /home/razavimet2/domains/razavimet.ir/public_html/sites/all/modules/counter/counter.lib.inc).
چاپ

مصاحبه خبرنگار روزنامه قدس چاپ شده درمورخه یکشنبه 24 دی ما 1396:

سال ها پیش وقتی صحبت از پاییز و زمستان می شد به طور ناخودآگاه در ذهنمان، فصل هایی سرد بار بارش های زیاد باران و برف نقش می بست. اما امروزه گویا جنس پاییز و زمستان فرق کرده است و ابرها دیگر حس باریدن ندارد! حدود چهار ماه از فصل آبی جدید گذشته است پاییز به صورت کامل تمام شده و یک سوم از زمستان هم با سرعت رو به پایان است اما بهره برف و باران مشهد از این چهار ماه چیزی در حدود صفر است انگار ابرها با ما قهر کرده اند و به جای آن ها آلودگی هواست که میهمانمان شده است اکنون مدارس نه به خاطر بارش برف سنگینی که بر اثر وجود عناصر آلوده و سنگین در هوا تعطیل می شوند. بعضی ها می گویند که تمام دنیا درگیر تغییر اقلیم و گرم شدن محیطی است و برخی دیگر معتقدند که تا راه حلی برای رفع آلودگی های هوا پیدا نشود این تغییرا قلیم ها با رشد بیشتری انجام خواهد شد.

به بهانه این قهر و آشتی های طبیعت گفت و گویی با دکتر سید جواد رسولی رئیس گروه تحقیقات هواشناسی کاربردی خراسان رضوی انجام داده ایم که می خوانید: آقای دکتر مهم ترین دلیل کاهش نزول جوی مشهد و خراسان رضوی در سالها اخیر چیست؟

برای کاهش نزول جوی که از چندین سال قبل آغاز شده است دلایل مختلفی را می توان برشمرد یکی از مهم ترین دلایل روند افزایش دما در شهرها تغییر اقلیم است، بخصوص در مشهد این افزایش دمای محیط، شدت بیشتری دارد، اما تاثیری که این افزایش دما بر کاهش بارندگی ها می گذارد به این دلیل است که حرارت محیط سبب می شود که ظرفیت هوای جو برای به اشباع رساندن ابرها و شرایط تشکیل باران نیاز بیشتری به رطوبت داشته باشد تا باران تشکیل شود. برای تشکیل باران باید رطوبت به اندازه ای باشد تا قطرات ریز و مولکول های آب به وسیله همین رطوبت به یکدیگر متصل شوند و قطرات بزرگ تر را تشکیل دهند تا وارتشان به اندازه ای سنگین که به وسیله نیروی جاذبه از ابرها جدا شده به زمین ببارد. هنگامی که افزایش دما در محیط صورت می گیرد باعث می شود که فاصله بین مولکوهای هوا از یکدیگر بیشتر شد و در نتیجه برای رسیدن ابرها به حالت تلفیظ و بارش به رطوبت بیشتری نیاز است با توجه به اینکه در شهرهای بزرگ بخصوص مشهد منبع مناسبی برای افزایش رطوبت موجود نیست طبیعی است که شاهد کاهش نزول آسمانی باشیم.بسیاری از اوقات مشاهده می کنیم که توده ابرهایی که در حالت معمول برای بارش بسیار مناسب هستند از روزی مشهد عبور می کنند بدون اینکه بارش خاصی صورت پذیرد مهم ترین دلیل آن افزایش دمای بی رویه شهرهای بزرگ بخصوص مشهد است .

چه عواملی در افزایش دمای شهرها تاثیر گذارند؟

مهم ترین دلیل افزایش دما در شهرها تشکیل گازهای گلخانه ای است. گازهای گلخانه ای شبیه یک گلخانه عمل می کنند که اطراف آن محصور است و دما از سطح محیط خارج نمی شود و در محیط می اماند در نتیجه دمای محیط افزایش می یابد از مهم ترین گازهای گلخانه ای گاز Co2 یا دی اکسید کربن است این گاز چیزی در حدود 77 درصد گازهای گلخانه ای شهر را تشکیل می دهد. مهم ترین منابع تشکیل دهنده این گاز آلودگی های ناشی از وسایل نقلیه و ماشین آلات و کارخانه های صنعتی است. 14 درصد مواد تشکیل دهنده گازهای گلخانه ای متان است. متان در اثر فعالیت مشاغلی از جمله دامداری های صنعتی و کشت برنج تشکیل می شود و در محیط پخش می شود هشت درصد دیگر از گازهای گلخانه ای را دی اکسید نیتروژن تشکیل می دهد یک درصد دیگر هم از گازهای فلوئورکلرکربن که معمولا بر اثر فعالیت خنک کننده ها تشکیل می شوند و بسیار ناچیزند اما مهم ترین عوامل دی اکسید کرین و متان هستند که بیشترین اثرگذاری را در تشکیل گازهای گلخانه ای دارند و موجبات افزایش دمای شهرهای بزرگ را فراهم می آورند.

آیا عوامل دیگری هم دخیل هستند؟

بله، یکی از عوامل مهر افزایش دما در شهرهای بزرگ و صنعتی، افزایش گرد و غبار و آلاینده های محیطی و هواویزها هستند در واقع این موارد ذرات جامد معلق در هوا هستند و نمی توان انها را در کنار CO2 و متان که گاز بودند قرار داد این ذرات جامد معلق باعث می شوند که رطوبت موجود در جو در اطراف آنها تشکیل شود در واقع مولکوهایی که باید به صورت منسجم و یک دست باشند تا بتوانند به باران تبدیل شوند در اطراف هواویزها و ذرات ریز معلق در جو قرار می گیرند و پراکنده می شوند در نتیجه غلظت رطوبت در هوا کاهش می یابد و این ذرات مرطوب در جو متعلق می مانند بسیاری از اوقات می بینیم که رطوبت در جو داریم اما بارانی اتفاق نمی افتد و به سطح زمین نمی رسد.

منابع اصلی تشکیل دهنده هواویزها و ذرات معلق در هوا تردد اصطکاک و سایش وسایل نقلیه و حمل  نقل در شهر است. در واقع شهرهای بزرگ منابعی آلوده و حرارتی ای هستند که اصلی ترین منابع برای نزول جوی می شوند.

-آیا این منابع حرارتی و آلوده بر دیگر شهرهای مجاوز هم تاثیر منفی می گذارد؟

با توجه به جریان داشتن هوا آلودگی های شهری و هواویزها، بر شهرها و آبادی های اطراف نیز تاثیر منفی می گذارند علاوه بر کاهش میزان بارندگی در شهرها و آبادی مجاور، نیز پیشرفت شهرهای صنعتی، پدیده مهاجرت روستاییان به شهرها افزایش می یابد و این افزایش جمعیت شهری، مجددا موجب بیشتر شدن مواد جامد معلق در هوا و گازهای گلخانه ای می گردد. و در نتیجه سبب افزایش پیش از پیش درجه شهرها می شود بنابراین سرعت کاهش نزولات افزایش و این چرخه همچنان ادامه می یابد.