پیغام خطا

Notice: Undefined offset: 1 در counter_get_browser() (خط 70 از /home/razavimet2/domains/razavimet.ir/public_html/sites/all/modules/counter/counter.lib.inc).
چاپ

به گزارش روابط عمومی هواشناسی استان خراسان رضوی، طی سالهای اخیر طرح باروری ابرها طبق هماهنگی های وزارت نیرو در استان های مختلف کشور نظیر زنجان، قزوین و مرکزی اجرا شده است به طوریکه برخی بارش های خوب پاییزی در ایران را نشانه ای از باروری ابرها قلمداد می کنند.
این در حالی است که به دلایل متعدد استان کم باران و کم آب خراسان رضوی که اکنون هجدهمین سال خشکسالی خود را طی می کند، در طرح باروری ابرها قرار نگرفته است.
گرچه بارش های خوب پاییزی امسال در خراسان رضوی امیدها را برانگیخت، اما واقعیت از این حکایت دارد که این استان همچنان از تشنگی رنج می برد.
خطه خراسان رضوی که به سرزمین خورشید معروف است، دارای اقلیم خشک و نیمه خشک و میانگین بارندگی آن کمتر از متوسط بارندگی در کشور است، به طوریکه میانگین سالانه بارندگی در ایران 250 میلیمتر و در خراسان رضوی کمتر از 210 میلیمتر گزارش شده است.
موافقان و مخالفان باروری ابرها دلیل های مختلف برای موافقت و مخالفت خود با این طرح دارند، این در حالی است که برخی از مسئولان و کارشناسان خراسان رضوی همین اختلاف نظرها را دلیلی بر اجرا نشدن این طرح در استان عنوان می کنند.

 خشکسالی 18 ساله در خراسان رضوی 
مدیر کل هواشناسی خراسان رضوی گفت: طی 2 دهه گذشته میزان بارندگی در بیشتر شهرستان های این استان کاهش چشمگیر داشته و این استان اکنون هجدهمین سال خشکسالی خود را طی می کند.
دکتر محسن عراقی زاده افزود: میانگین بارندگی در تمام شهرستان های خراسان رضوی طی سال زراعی گذشته نسبت به دوره بلند مدت کاهش داشته است.
وی اظهار داشت: میانگین بارندگی استان طی سال زراعی گذشته 135 میلیمتر بود که نسبت به دوره آماری 35درصد و نسبت به سال ماقبل آن 28 درصد کاهش دارد.
وی گفت: میانگین بارندگی طی سال زراعی گذشته در مشهد نیز 185 میلیمتر بود که نسبت به مدت مشابه دوره بلند مدت 28 درصد و نسبت به سال ماقبل آن 29 درصد کاهش داشته است. 
عراقی زاده افزود: هر چند بارش های پاییزی امسال در خراسان رضوی که همچنان ادامه دارد، نسبت به سال های گذشته و دوره آماری چند برابر گزارش شده است اما این بارندگی های مقطعی اثر چندانی بر وضعیت خشکسالی و شرایط بحران آب در این استان ندارد. 

 باروری ابرها اقدام بیهوده است
استاد دانشگاه فردوسی مشهد در این باره به خبرنگار ایرنا گفت: وزارت نیرو هم اکنون عملیات باروری ابرها در چند استان کشور را با هدف ایجاد بارندگی و استحصال آب در حال اجرا دارد.
دکتر حسین ثنایی نژاد با ابراز مخالفت نسبت به طرح باروری ابرها افزود: به عنوان یک هواشناس و کسی که در این زمینه در حال تحقیق و تفحص است معتقدم این کار مبنای علمی نداشته و جز هدر دادن سرمایه کشور از طریق خرید تجهیزات و هواپیما، ثمر دیگری ندارد.
وی مراحل شکل گیری بارندگی را شامل وجود بخار آب در جو به اندازه ای که به اشباع برسد، وجود هسته تراکم برای ایجاد تشکیل قطره، وجود شرایط ناپایدار در جو برای رشد قطرات تشکیل شده و بزرگ شدن آنها تا جایی که بتوانند بر 2 نیروی اصطکاک هوا و نیروی شناوری (ارشمیدسی) غلبه کرده و فرو بریزند و همچنین پایین بودن دمای لایه هوای زیر ابر برای عدم تبخیر میان راهی و رسیدن قطره ها به زمین عنوان کرد.
این استاد گروه مهندسی آب دانشگاه فردوسی مشهد با بیان اینکه باروری ابرها صرفا پاشیدن هسته تراکم به داخل ابر است، اظهار داشت: بر این اساس تمام شرایط دیگر برای بارندگی باید مهیا بوده و دلیل عدم بارش نبود هسته های تراکم باشد.
وی گفت: هسته های تراکم عبارت از کانی ها و گرد و غبارهای معلق داخل جو است و همه می دانند که در کشور ما گرد و غبار زیاد است، به همین دلیل نباریدن ابرهایی که بر روی کشور قرار می گیرند، بخاطر نبودن هسته تراکم نیست.
وی افزود: باروری ابرها در ایران کاری بیهوده و فاقد پشتوانه علمی است، همچنانکه استفاده از این تکنیک برای استحصال آب در کشورهای دیگر نیز معمول نیست.
ثنایی نژاد اظهار داشت: پروژه باروری ابرها اگر هم بناست مطالعه و عملیاتی شود باید توسط سازمان هواشناسی که فیزیک و موقعیت ابر را می شناسد، انجام گیرد در حالیکه اکنون مرکز ملی باروری ابرهای وزارت نیرو در استان یزد که کمترین ابر را دارد، فعالیت می کند.

 باروری ابرها در خراسان رضوی نتیجه دارد
مدیر مطالعات پایه منابع آب شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی نیز در این زمینه گفت: اجرای طرح باروری ابرها از 2 سال گذشته در کارگروه باروری ابرهای این استان متشکل از دستگاه های اجرایی مختلف نظیر هواشناسی، آب منطقه ای، محیط زیست و جهاد کشاورزی به تصویب رسیده است. 
دکتر احمد قندهاری افزود: بررسی های انجام شده توسط مرکز ملی باروری ابرها حاکی از آن است که باروری ابرها در استان خراسان رضوی جواب می دهد و نتیجه دارد، اما اجرای این طرح اکنون موافقان و مخالفان بسیار در استان دارد.
وی اظهار داشت: در سال های اخیر وزارت نیرو این طرح را در چند استان کشور با همکاری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به خاطر تامین هواپیما و فناوری های مربوطه اجرا کرده که استان خراسان رضوی به دلیل عدم تخصیص بودجه و همچنین اختلاف نظرها از اجرای این طرح بازمانده است. 
وی گفت: تاکنون هیچ ابری در استان خراسان رضوی بارور نشده اما برای اجرای آزمایشی آن در سال 1392 در این استان تلاش های بسیار شد که به ثمر ننشست.
قندهاری هزینه برآورد شده برای هر پرواز هواپیما به منظور باروری ابرها در استان خراسان رضوی طی سال 1392 را حدود یک میلیارد ریال عنوان کرد.
وی با بیان اینکه شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی بر عملیاتی شدن طرح باروری ابرها در استان اصرار دارد، افزود: هر طرحی که در افزایش بارش ها موثر باشد، اجرای آن ضرری ندارد و طبق پیش بینی ها باروری ها ابرها افزایش 10 تا 15 درصدی بارندگی را موجب خواهد شد.

 احتمال کاهش باران در خراسان رضوی بر اثر باروری ابرها 
مدیر کل هواشناسی خراسان رضوی، مدیریت بهینه مصرف منابع آب را تنها روش سازگار با اقلیم این استان ذکر کرد و گفت: سایر روشها مانند باروری ابرها راهکار مقابله با کمبود آب در استان نیست.
دکتر محسن عراقی زاده افزود: برخی، باروری ابرها را که قدمت 70 ساله دارد راهکاری برای افزایش بارندگی مطرح می کنند اما از نظر علمی این روش به ویژه در خراسان رضوی راهکار مناسبی نیست و حتی کاربرد آن احتمال کاهش بارش ها را نیز در پی دارد.
وی اظهار داشت: در افزایش باران به روش مصنوعی در واقع ابرها برانگیخته می شوند و پاشیدن بلورهای یخ خشک (دی اکسید کربن جامد) یا بلورهای یدور نقره و تقویت حرکت های صعودی در ابر از جمله روشهایی بوده که تاکنون به این منظور بکار گرفته شده است. 
وی گفت: از آنجا که در فضای خراسان رضوی هسته های متراکم ذرات معلق خاک فراوان وجود دارد، این امکان متصور است که پاشیدن بلورهای یخ خشک یا بلورهای یدور نقره باعث افزایش بیش از حد هسته ها و در نتیجه مختل کردن فرآیند میعان شده و از مقدار بارش در این استان بکاهد. 
عراقی زاده افزود: طی هفت دهه گذشته کشورهای بسیار به باروری ابرها پرداخته اند و مقالات بسیار در این زمینه به چاپ رسیده است اما در هیچکدام از آنها موردی یافت نمی شود که ادعا کرده باشند از این طریق مشکل کم آبی و خشکسالی را حتی در مناطق کوچک و برای کوتاه مدت حل کرده اند.
وی اظهار داشت: بر این اساس بسیاری از کشورها فرآیند برانگیختن ابرها برای باروری با هدف افزایش بارندگی را کنار گذاشته و سعی و تلاش خود را معطوف به مدیریت منابع آب در تمام بخش ها اعم از شرب، کشاورزی و صنعت کرده اند.
فناوری بارورسازی ابرها به عنوان شاخه ای از علم تعدیل وضع هوا، مجموعه ای از فناوری های ایمن، علمی و ثابت شده برای افزایش بارش، کاهش خسارت های تگرگ و مه است که با قدمت بیش از 60 سال در 40 کشور جهان مورد استفاده قرار می گیرد.
این شیوه افزایش بارش برای نخستین بار در ایران از سال 1354 تا 1357 توسط یک شرکت کانادایی در حوضه آبریز سدهای کرج و جاجرود به کار گرفته شد.
پس از انقلاب مرکز ملی تحقیقات و مطالعات باروری ابرها از سال 1357 در وزارت نیرو و با هدف دستیابی به فناوری افزایش بارش از طریق بارورسازی ابرها تاسیس شد و تاکنون نیز اقداماتی در این زمینه انجام شده است اما در عمل، توجه چندانی از طرف سیاستگذاران و مجریان نسبت به این فناوری دیده نمی شود.
در سال های اخیر با کاهش حجم بارندگی ها در کشور، ضرورت استفاده از روش باروری ابرها در کانون توجه دست اندرکاران حوزه آب، کشاورزی و منابع طبیعی قرار گرفته است.
در سال های گذشته نیز راهکارهای مختلف برای مقابله با بحران کم آبی در استان خراسان رضوی در کنار مدیریت مصرف بهینه آب، توسعه منابع آب و سازگاری با کم آبی اندیشیده شده که یکی از این راهکارها باروری ابرها است.